18.09.2020

Rotterdam werkt is de titel van onze nieuwste tentoonstelling, die vanaf 19 september open is voor publiek. Aan deze tentoonstelling met opdrachtfotografie van 1864 tot heden is ruim twee jaar gewerkt door curatoren Joop de Jong en Frits Gierstberg. We hadden een opening in gedachten met een bescheiden gezelschap en een toespraak van de Wethouder Richard Moti van Werk, Inkomen en Nationaal Programma op Zuid, en Birgit Donker, directeur van het Nederlands Fotomuseum, maar gezien de huidige situatie hebben we dat niet laten doorgaan. De toespraken die ze hadden willen houden willen we toch graag met u delen.

U bent intussen van harte welkom in ons museum, waar we er alles aan doen om u van een zo veilig mogelijk bezoek te laten genieten.

  
© Foto: Fred Ernst

Birgit Donker, directeur Nederlands Fotomuseum

In deze tentoonstelling Rotterdam werkt neemt het Nederlands Fotomuseum de bezoeker mee op een reis door anderhalve eeuw fotografie in Rotterdam. De honderden foto’s die we tonen zijn gemaakt door fotografen die in opdracht werkten van bedrijven en organisaties. Het waren gebruiksfoto’s en ze leidden vaak een verborgen leven in archieven en collecties. Wij ontrukken ze nu aan die verborgenheid en dat sluit direct aan bij de missie van het Nederlands Fotomuseum: het waken over Nederlands fotografisch erfgoed en dat tonen aan het publiek, gelardeerd met verhalen die het erfgoed naar het nu halen.

Wat u op deze tentoonstelling bevestigd zult zien: Rotterdam is een fotomodel. Ze is fotogeniek, sensationeel en eeuwig jong. Die eeuwige jeugd is een gevolg van de Rotterdamse gewoonte van ‘wederafbraak’, het telkens slopen en opnieuw opbouwen. Steeds weer krijgt de stad een facelift. Het bewijs daarvoor vindt u op dit moment zelfs in het museum, waar net deze week een nieuwe entree is geïnstalleerd, en op de Wilhelminakade die wordt opengebroken en aangepast.

De twee curatoren van de tentoonstelling, Joop de Jong en Frits Gierstberg, hebben hun grote ervaring, kennis en veel archiefonderzoek ingezet voor de tentoonstelling en de bijbehorende publicatie. Zij laten zien hoe fotografie die in opdracht is gemaakt zich heeft ontwikkeld in de loop der eeuwen. Hoe opdrachtfotografen steeds meer vrijheid zijn gaan nemen, hoe ze hun houding ten aanzien van het onderwerp veranderden en hoe opdrachtfotografie in haar oorspronkelijke vorm eigenlijk niet meer bestaat. Hoe anders en veel vrijer zijn de foto’s van Ellie Uyttenbroek en Ari Versluis, die zij in 2002 in opdracht van de Hema maakten, dan de beelden van Willem Ganter, die in 1898 bewoners van het Hofje van Gerrit de Koker aan de Goudsesingel liet poseren op de binnenplaats.

Op deze plek wil ik een aantal partijen bedanken, want een klus als deze klaar je niet in je eentje, zelfs niet (of moet ik zeggen, zeker niet) in werkstad Rotterdam. Bij de samenstelling van de tentoonstelling is geput uit onder meer onze eigen collectie, uit particuliere collecties en bedrijfscollecties, én zeker ook uit het Stadsarchief Rotterdam. We bedanken het Stadsarchief voor de grote kennis en de inzet die ze bij deze tentoonstelling hebben verleend.

Rotterdam Werkt kwam tot stand met bijzondere financiële steun van Erasmusstichting, Dr. Hendrik Mullerfonds, G. Ph. Verhagen-Stichting, Stichting Bevordering van Volkskracht/Fonds op naam Swart-van Essen, Stichting Elise Mathilde Fonds, Stichting Verzameling Van Wijngaarden-Boot.

We danken onze vaste partners, zonder wie wij niet kunnen. Het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, de Gemeente Rotterdam, het Prins Bernhard Cultuurfonds/Wertheimer Stichting, de Bankgiroloterij, Nationale-Nederlanden, Somfy, particuliere donateurs en de bezoekers van het museum.

Verder wil ik nog noemen Jan van Mechelen, hij heeft de grafische vormgeving van de tentoonstelling verzorgd. En een bedrijf dat ons uitzonderlijk goed heeft geholpen: fotovaklaboratorium De Verbeelding. Last but not least Kummer & Herrman en Lecturis voor respectievelijk de vormgeving en het uitgeven van de publicatie bij de tentoonstelling. De publicatie, die al even verrukkelijk is als de tentoonstelling, en die te koop is in onze boekwinkel en webshop.

Ik noemde al Rotterdam als fotomodel. Dat fotogenieke zit hem in de eeuwige jeugd van de stad, in de architectuur, de skyline, de haven, maar zeker ook in de Rotterdammers. Van Jules Deelder tot en met Lee Towers. Allemaal dankbare onderwerpen voor fotografen. Daarom is het ook zo’n feest als museum om een tentoonstelling en een publicatie te maken met Rotterdam in de hoofdrol. Samen vertellen al deze beelden één verhaal van een stad in voortdurende ontwikkeling. De fotografen geven zo Rotterdam een gezicht – een gezicht dat wij maar al te graag met u delen. Kom graag langs – uiteraard volgen we de benodigde veiligheidsmaatregelen.


© Foto: Casper Rila-500WATT

Wethouder Richard Moti, portefeuilles Werk, inkomen en Nationaal Programma Rotterdam Zuid

Als voorbereiding op wat ik hier vandaag mag zeggen, zocht ik naar citaten van beroemde fotografen. Het bleken er oneindig veel. Twee sprongen er voor mij uit. Ze passen heel goed bij het thema van de tentoonstelling, maar ook bij onze stad met zijn werkmentaliteit.

De eerste is van de Amerikaanse fotograaf Ansel Adams en luidt: ‘Je neemt geen foto, je maakt hem’.

De tweede is van de Hongaarse fotograaf Robert Capa: ‘De foto's zijn er gewoon, je hoeft ze alleen maar te maken’.

En gemaakt zijn ze! De honderden indrukwekkende foto’s op deze tentoonstelling zijn daar het tastbare bewijs van. En dan is dit nog maar een selectie van al die fotografen die sinds 1864 voor bedrijven en andere opdrachtgevers op pad waren om het werk vast te leggen.

Beeld is steeds belangrijker geworden en in deze digitale tijd bijna onmisbaar. Sinds de komst van de smartphone zijn we allemaal een beetje fotograaf. Maar natuurlijk geen professionals! Toch besteden steeds meer bedrijven en andere opdrachtgevers hun fotografie niet meer uit, omdat ze denken het zelf wel te kunnen. Dat is een zorgelijke ontwikkeling voor alle beroepsfotografen.

Gelukkig worden er in Rotterdam nog steeds foto’s in opdracht gemaakt over leven en werken in de stad. Het Erasmus Medisch Centrum heeft bijvoorbeeld een fotograaf de opdracht gegeven om alles rondom corona vast te leggen. Maar ook voor het onderwijs, de haven, cultuur, zorg en toerisme zijn fotografen aan de slag om leren, leven en werk in beeld te vangen.

De gemeente Rotterdam werkt met een pool van vijftien fotografen. Ze zijn via een aanbesteding geselecteerd en maken foto’s en filmpjes voor alle communicatie-uitingen. Ze leggen ook grote projecten vast, zoals de opknapbeurt van de Willemsbrug. Stoere beelden van werklui die in beschermende kleding, met een slijptol aan de brug hangen.

Rotterdam was, is en blijft een echte werkstad. Helaas is door de coronacrisis het aantal Rotterdammers zonder werk flink toegenomen. Het is nu lastiger om een nieuwe baan te vinden. Als wethouder Werk en Inkomen gaat mij dat aan het hart. Want werken is meer dan alleen je boterham verdienen. Werken geeft ook zin aan je leven, structuur, sociale contacten en de uitdaging om jezelf te blijven ontwikkelen. Als mensen samenwerken, gaat samenleven ook een stuk makkelijker. Al die aspecten zijn door de fotografen in de tentoonstelling heel mooi in beeld gebracht.

De gemeente Rotterdam zet dan ook alles op alles om Rotterdammers met een bijstandsuitkering weer aan een baan te helpen. Zo is er bijvoorbeeld voor mensen die dat zelf niet kunnen betalen een potje voor om-, her- of bijscholing naar een kansrijke sector, zoals de bouw, zorg, ICT of techniek. Met een betere opleiding krijgen mensen een betere baan en daarmee een beter leven. Als straks de economie weer aantrekt, zijn onze Rotterdammers opgeleid en klaar om direct weer aan de slag te gaan.

We noemen deze ondersteuning Sterker door Mensenwerk. Het was ook een passende titel geweest voor deze tentoonstelling, waar foto’s zo goed laten zien dat mensenwerk onze stad sterker heeft gemaakt. Ik hoop dat de Rotterdammers die straks weer aan het werk gaan, ook weer op de plaat worden gezet door beroepsfotografen. Dat een nieuwe generatie fotografen de beroepen van de toekomst vastlegt. En dat er van al die bedrijfsreportages dan over 25 jaar weer een prachtige tentoonstelling georganiseerd wordt door het Nederlands Fotomuseum.

Dames en heren. Beelden zeggen vaak meer dan woorden. Ik denk dat we dus maar snel moeten gaan kijken. Ik wens u veel plezier en inspiratie!

 

.

Gebouw Las Palmas Wilhelminakade 332, 3072 AR Rotterdam +31 (0)10 203 04 05 info@nederlandsfotomuseum.nl

© 2016 - 2019 Nederlands Fotomuseum. WooCommerce door Redkiwi