|
Terug naar dossier
Het is moeilijk te schatten hoeveel autochromes er gemaakt of bewaard zijn. Er moeten vele miljoenen platen zijn geproduceerd in de Lumière-fabriek te Lyon en er zullen wereldwijd vele duizenden opnamen bewaard zijn gebleven in openbare en privé-collecties, maar er bestaat in de verste verte geen overzicht. Een enquête onder openbare Nederlandse instellingen met een fotocollectie, uitgevoerd in 2000, leverde het aantal van circa 1250 stuks op. Hieronder volgen enkele belangrijke collecties uit binnen- en buitenland.
grootste verzameling
De grootste en belangrijkste collectie bevindt zich zonder twijfel in het Musée départemental Albert-Kahn in Boulogne-Billancourt, een voorstad van Parijs. Albert Kahn was een Franse bankier en filantroop die tussen 1910 en 1931 een aantal fotografen opdracht gaf de wereld op autochromes vast te leggen, een project dat onder de naam ‘Les Archives de la Planète’ bekend is geworden. De verzameling omvat circa 70.000 stuks. Er worden geregeld tentoonstellingen gemaakt met reproducties van autochromes. De tuin van het museum maakt een bezoek ook zeer de moeite waard.
kapitale collectie
Autochromes die gemaakt zijn door de grote namen uit de fotografie – Stieglitz, Steichen, enzovoort – zijn tegenwoordig meestal buitengewoon duur wanneer zij te koop worden aangeboden. Dat geldt ook voor die van de Duitse fotograaf Heinrich Kühn (1866-1944). De 217 autochromes van zijn hand die in het bezit zijn van de Österreichische Nationalbibliothek in Wenen – afkomstig van de familie – vertegenwoordigen dan ook een groot kapitaal, zowel in financieel als in artistiek opzicht.
superieur
Het Parijse Musée d’Orsay bezit verschillende groepen autochromes. Tot de belangrijkste behoort een drietal anonieme opnamen waarop we de bekende impressionistische schilder Claude Monet en zijn tuin te Giverny zien, alle in 1921. Wie die tuin kent en de schilderijen die Monet er maakte kan zich gemakkelijk voorstellen dat kleurenopnamen van dit onderwerp superieur zijn aan zwart-witfoto’s. Er zijn meer opnamen van Monet in Giverney dan deze drie, maar het is onbekend waar die overige zich tegenwoordig bevinden.
handvol
Er zijn openbare collecties in Nederland waarin zich autochromes bevinden, al is het maar een handvol. De belangrijkste verzamelingen zijn waarschijnlijk die van het Stadsarchief Amsterdam (daar bevinden zich de autochromes van Jan Zeegers), Spaarnestad Photo te Haarlem (in het gelukkige bezit van Leendert Bloks foto’s) en het Rijksmuseum, dat de grootste verzameling heeft, waaronder de foto’s van Jacob Olie Jr. Laatstgenoemde instelling bezit ook vele buitenlandse autochromes, waaronder een van George H. Seeley, Francis Bruguière en Arnold Genthe. Het grootste aantal is echter anoniem.
Hendrik Johannes van Westen | Collectie Rijksmuseum | Stilleven met lampionplanten, fruit en noten (ca. 1920)
conservering
Autochromes zijn kwetsbaar: het glas breekt gemakkelijk, de kleur is nog minder stabiel dan we van kleurenfotografie in het algemeen al weten, en het dekglas ontbreekt nogal eens zodat de emulsie gemakkelijk beschadigd raakt of zelfs loslaat. Vocht is ook een belangrijke vijand, zodat het zaak is een ontbrekend dekglas weer aan te brengen en het tape rondom, dat vaak heeft losgelaten, te vervangen. Het is de vraag of het verstandig is originelen gedurende langere tijd tentoon te stellen. Doordat autochromes bij doorvallend licht bekeken moeten worden, is er al gauw relatief veel licht nodig om ze goed te kunnen bekijken: ze zijn niet zelden wat donker (onderbelicht). Dit alles maakt autochromes een beetje tot zorgenkindjes. Daar komt nog eens bij dat het enige kennis vergt om autochromes te herkennen – en dus de juiste maatregelen te treffen.
Terug naar dossier |
