|
Terug naar dossier
Het aantal fotografen dat - incidenteel of niet - panoramafoto's heeft gemaakt is schier oneindig. De panoramafoto heeft haar weg inmiddels gevonden naar het genre van het ‘toeristenboek': gladjes, technisch oogstrelend, maar verder niet erg opwindend. Hieronder enkele anderen. Het is maar een greep.
G. Willard Shear
In 1888 verscheen de eerste editie van het boek Panorama of the Hudson, showing both sides of the river from New York to Albany, as seen from the deck of the Hudson River Day Line Steamers. First photo-panorama of any river ever published. One hundred and fifty miles of continuous scenery accurately represented from eight hundred consecutive photographs. Negentiende-eeuwse boeken hebben nu eenmaal vaak lange titels. Panorama of the Hudson bevat in autotypie gedrukte panoramafoto's van G. Willard Shear, over wie verder weinig tot niets bekend is. Vanaf het dek van een stoomboot die dagelijks de Hudson op- en afvoer heeft Shear beide zijden van de oever geheel gefotografeerd. Passagiers konden, met dit boek dat aan boord verkocht werd voor één dollar, volgen wat tijdens de tocht voorbijgleed. De foto's zijn nogal grof en grijzig gedrukt en uitgebreid geretoucheerd, zodat de beelden eigenlijk behoorlijk saai zijn. Toch is het vanwege de omvang van het project een interessant boek.
Josef Sudek (1896-1976)
Ergens in de jaren '50 kreeg Josef Sudek een Kodak Panoram, waarvan er aan het begin van de twintigste eeuw verschillende typen zijn geproduceerd. Het was een relatief eenvoudige en goedkope camera met een bewegende lens. Sudek heeft er vele opnamen mee gemaakt in zijn bekende poëtische stijl. Eén van zijn fotoboeken, Praha Panoramatická uit 1959, is er geheel mee gevuld. De foto's zijn in koperdiepdruk uitgevoerd. Hij maakte ook verschillende verticale panorama-opnamen. Daar hebben maar weinigen zich aan gewaagd.
Ed van der Elsken (1925-1990)
Van der Elsken fotografeerde in 1963 uitgebreid op en rondom het Amsterdamse Waterlooplein. De buurt was sinds de Tweede Wereldoorlog sterk vervallen. Dichtgetimmerde huizen, rommel op straat en dergelijke geven de foto's een grimmig en deprimerend aanzien. Voor de bouw van de Stopera ging een deel van de bebouwing tegen de vlakte. Van der Elsken heeft indrukwekkende foto's gemaakt van deze buurt. Hij gebruikte daarbij een Anamorphot-lens, die voor filmwerk bedoeld is, op een kleinbeeld Nikon. Het beeld wordt in elkaar gedrukt en bij projectie weer uit elkaar getrokken. Om afdrukken te maken is dezelfde lens weer nodig.
Ed van der Elsken | Straatbeeld, omgeving Waterlooplein, Amsterdam (1963-1968)
Frits Rotgans (1912-1978)
Rotgans is een van de weinigen die zich gespecialiseerd heeft in het maken van panorama's, al zijn het strikt genomen slechts breedbeeldopnamen. Vanaf het midden van de jaren '50 heeft hij gedurende twee decennia zo'n 10 tot 15.000 panoramafoto's gemaakt. Hij gebruikte daarbij camera's die hij zelf (om)bouwde. Zijn werk omvat zowel klassieke stadsgezichten - soms heel poëtisch onder de sneeuw - als de bedrijvigheid in de haven. Van een zeldzame schoonheid zijn Rotgans' foto's van de start- en landingsbanen van Schiphol, waarop krijtstrepen en rubbersporen een bijna abstract beeld opleveren.
Frits J. Rotgans | Landingsbaan op Schiphol (1969)
Siebe Swart (1957)
Tegenwoordig geldt Siebe Swart in Nederland als de specialist op het gebied van panoramafoto's. Sinds 1997 werkt hij aan de serie Panorama Nederland. Hij heeft daarvoor zo'n driehonderd locaties in Nederland gefotografeerd waar grote infrastructurele projecten werden en worden uitgevoerd, van de HSL tot de Westerscheldetunnel. Op gezette tijden keerde hij terug om de voortgang en de veranderingen vast te leggen. Daarnaast maakte hij 360 gradenpanorama's van Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, die alle gepubliceerd zijn als boeken die bestaan uit één in harmonicavorm gevouwen vel papier.
Terug naar dossier |
