|
Terug naar dossier
De term panoramafotografie
onttrekt zich aan iedere poging tot definiëring. Er zijn grote verschillen
tussen de ene en andere panoramafoto en er is geen officiële ‘ondergrens'. Over
opnamen die een volledige cirkel van 360 graden in beeld brengen zal geen
twijfel bestaan. Veel foto's die we panorama's noemen beschrijven echter een
verre van volledige cirkel, terwijl de beeldhoek nauwelijks groter is dan die
van gewone foto's.
ternauwernood
Soms wijkt de verhouding
tussen breedte en hoogte niet veel af van die op ‘gewone' formaten. Dat is
bijvoorbeeld het geval bij de serie foto's die G.H. Heinen in 1894 publiceerde.
Die meten steeds circa 28 x 45
cm. Hun verhouding is dus ternauwernood 1:1,6. Aangezien
hij ze zelf Panorama's en Stadsgezichten
van Amsterdam noemde, zullen we ze maar als zodanig accepteren.
weidse uitzichten
Heinens foto's hebben meer
overeenkomst met vogelvluchten zoals die in de teken- en prentkunst al eeuwen
bekend zijn: gezichten op steden, landschappen, buitenhuizen en paleizen. Die
zijn vaak ofwel van een afstand of vanuit een (fictief) standpunt ergens hoog
in de lucht gemaakt. Heinen beklom voor zijn foto's diverse hoge punten in de
hoofdstad om de weidse uitzichten vast te leggen, bijvoorbeeld torens, kerken,
hotels, het Centraal Station en het Paleis voor Volksvlijt. Met
panoramafotografie heeft het eigenlijk
niets te maken: het zijn weidse uitzichten over de stad.
een streep trekken
Als Heinen mag meedoen, hoe
zit het dan met Aarsman's Amsterdam?
Hans Aarsman fotografeerde vaak óók vanaf hoge standpunten. Zijn foto's doen
even panoramisch aan en zijn ook wel breed genoeg, maar ze zijn te hóóg. Hij
had meer van de onder- of bovenkant moeten afsnijden. Dat heeft hij terecht niet
gedaan: die luchten horen erbij, juist doordat ze bij hem zo leeg grijs zijn.
Aarsman houdt kennelijk niet van vrolijke wolkjes, of hij vindt grijze luchten
beter bij de stad passen. Door de lucht zo mee te laten spelen, zijn de foto's
in Aarsman's Amsterdam geen
panorama's. We moeten tenslotte ergens een
streep trekken.
Hans Aarsman | Schinkelkade
intentie
Wanneer een fotograaf twee of
meer foto's naast elkaar gemonteerd heeft of een stuk van de onder- of
bovenkant van de afdruk heeft geknipt - de eenvoudigste manier om een
panoramafoto te creëren - is de intentie duidelijk: het beeld diende in de
breedte uitgebreid te worden. Dan kunnen we bijna altijd van een panorama
spreken, hoe de verhouding tussen hoogte en breedte ook precies uitvalt.
Terug naar dossier |
