|
Terug naar dossier
Goede verpakking van fotografie is essentieel. Het verpakkingsmateriaal van afzonderlijke fotografische objecten is datgene wat het meest in aanraking komt met fotografisch materiaal en het heeft daardoor veel invloed op het behoud ervan. Maar een bewaaromgeving bestaat uit meer dan een goede archiefdoos. Naast de verpakking zijn de omgevingsfactoren op de bewaarplek van het materiaal van groot belang. Denk hierbij aan temperatuur, luchtvochtigheid en luchtkwaliteit.
primair en secundair
Deskundigen op het gebied van verpakkingsmaterialen maken onderscheid tussen primaire en secundaire verpakkingen. Met die eerste groep worden die verpakkingen bedoeld die direct in aanraking komen met het te bewaren object. Alle verpakking daaromheen wordt secundaire verpakking genoemd.
betrouwbaarder
Goede verpakkingen zorgen dat het fotografisch materiaal wordt afgeschermd tegen schadelijke omgevingsfactoren die het verval versnellen. Denk daarbij vooral aan stof en vuil. Die bescherming is harder nodig in een omgeving waar temperatuur, luchtvochtigheid en luchtkwaliteit niet optimaal zijn. Hoe beter deze factoren zijn afgestemd op fotografisch materiaal, hoe kleiner de positieve en negatieve invloed van de verpakking op het materiaal zal zijn. Voor verpakkingsmateriaal bestaat de zogenaamde PAT (Photographic Activity Test). Materiaal dat deze test heeft doorstaan is betrouwbaarder en beter.
doos met monsters
Zet op een centrale plaats in de instelling een doos met monsters van fotoverpakkingsmaterialen zodat alle medewerkers een indruk kunnen krijgen van wat er wordt gebruikt. De meeste van deze materialen zijn in verschillende maten te bestellen.
papier
Al het papier dat voor de verpakking en afdekking van fotografisch materiaal wordt gebruikt moet zuurvrij zijn, geen lignine bevatten en niet chloorgebleekt zijn. Gekleurd en bedrukt papier is ongeschikt voor verpakkingen. De inkt of kleurstoffen kunnen opgenomen worden door het fotografisch materiaal. Afhankelijk van het fotografisch procédé moet het fotografisch object in gebufferd of ongebufferd papier worden bewaard. Bij twijfel is het veiliger om alleen voor ongebufferd papier te kiezen.
pergamijn
Bij fotospeciaalzaken en leveranciers van kantoorbenodigdheden zijn nog veel schadelijke fotoverpakkingen te koop. Gebruik geen pergamijn als verpakkingsmateriaal. Deze papiersoort wordt broos, verkleurt vrij snel, verkleeft met sommige fotografische materialen en vervormt gemakkelijk onder invloed van vocht.
kunststof
Voor fotografisch materiaal goedgekeurde verpakkingen van polyethyleen (PE), polypropyleen (PP) en polyester (PS) kunnen worden gebruikt. Er bestaan ook verpakkingen van acetaat. Dit materiaal gaat, net als acetaatfilm, bij afbraak azijnzuur genereren: een grote bedreiging voor fotografisch materiaal.
weekmakers
Sommige kunststof verpakkingen bevatten weekmakers om het materiaal soepel en rekbaar te maken. Een bekend voorbeeld hiervan is PVC. Dit materiaal met weekmakers gaat vervormen en verkleuren. De weekmakers kunnen worden opgenomen door het fotografisch materiaal en vormen dan vetachtige vlekken of verkleuringen. Wanneer kunststof een geur heeft (denk aan vuilniszakken) dan is de kans groot dat het weekmakers bevat. Helaas is dit geen wetmatigheid en het is daarom goed om een deskundige om advies te vragen over de keuze van materialen.
papier of kunststof
Fotografisch materiaal is eigenlijk altijd het meest gebaat bij een papieren verpakking. Papier ‘ademt’ en schadelijke gassen worden makkelijker afgevoerd. Bovendien neemt het papier schadelijke stoffen op zodat deze niet op het fotografisch materiaal blijven zitten. Het is vaak budgetvriendelijker. Kunststof verpakking sluit af waardoor schadelijke stoffen opgeslagen worden op het object. Bovendien zijn kunststof verpakkingen statisch, waardoor ze meer stof aantrekken.
Fotografisch materiaal verpakt in een fourflap
transparante verpakking
Toch is het in sommige gevallen beter om kunststof verpakkingen te gebruiken. Bij materiaal dat vaak geraadpleegd wordt bijvoorbeeld. Doordat de hoes transparant is, hoeft het niet uit de verpakking te worden gehaald wat bij intensief gebruik meer problemen veroorzaakt dan het gebruik van kunststof. Kunststof negatieven en dia’s worden vaak in dit materiaal bewaard, omdat handige en stevige verpakkingen moeilijker verkrijgbaar zijn in papier. Bij negatieven is het soms wenselijk dat er direct contactafdrukken kunnen worden gemaakt van de negatieven die daarbij in hun transparante verpakking blijven.
aantallen
In de meeste gevallen worden afzonderlijke fotografische objecten met meerdere tegelijk in één doos verpakt. Zwaarder en breekbaarder fotografisch materiaal zal altijd in kleinere aantallen moeten worden verpakt in dozen waarvan de kartonnen wand dikker is. Voor het karton van fotodozen worden overigens dezelfde eisen gesteld als voor de papieren verpakkingen van de afzonderlijke fotografische objecten. Verpakt nemen fotografische objecten meer ruimte in dan onverpakt. De extra plankruimte die daardoor nodig is moet worden meegenomen in de kostenberekening voor het ompakken.
geordend op maat
Omdat wrijving en druk schade kunnen aanrichten loont het om te letten op de manier waarop de materialen in de doos geplaatst worden. Schuiven en wigvorming zijn veelvoorkomende oorzaken van schade aan foto’s. Het is dus belangrijk dat foto’s zoveel mogelijk worden geordend op maat en worden opgeborgen in dozen die aansluiten bij deze maten. Dozen waarin foto’s worden opgeborgen moeten dus besteld worden in standaard fotomaten, zodat de meest voorkomende maten goed geborgen kunnen worden.
uitnemen
Laat genoeg handruimte in de dozen zodat het materiaal zonder gepeuter uit de dozen kan worden gehaald. In platte archiefdozen waar aan de scharnierkant van de doos een opstaande rand ontbreekt, speelt dit probleem in mindere mate. Ook dozen met een drop front waarbij een opstaande rand kan worden neergeklapt zijn handig. Voor het verpakken van materiaal op glas zijn fourflaps de beste keuze. Bij gebruik van enveloppen beschadigt de emulsielaag bij het in- en uitschuiven. Het kiezen van de juiste maat verpakking is belangrijk omdat het schuiven in de verpakking daarmee wordt beperkt.
staan, hangen, liggen
Bewaar fotografisch materiaal op een papieren drager, kunststof drager of kapotte glazen drager altijd horizontaal en cd-rom’s, dvd’s en materiaal op ongebroken glazen dragers altijd verticaal. Schakel voor materiaal op glazen platen, groter dan 24 x 30 cm een deskundige in. Berg fotoalbums altijd liggend op in een goed passende doos. Wanneer ze staand worden opgeborgen kan het boekblok uitzakken of de rug scheuren. Hangende berging, vooral voorkomend bij dia’s, brengt risico’s met zich mee. In vochtige ruimtes of in geval van waterschade blijft het vocht in de hoezen staan. Bovendien bieden dergelijke in een open kast hangende hoezen weinig bescherming tegen stof en vuil. Als het om praktische redenen wenselijk is om insteekvellen verticaal te bergen dan kan er gebruik worden gemaakt van ordnerdozen. In de staande dozen kunnen insteekhoezen dan worden gehangen door middel van het ringbandsysteem.
Fliptopdoos met glasnegatieven in fourflaps
glazen dragers
Gebruik voor fotografie op glazen dragers bij voorkeur dozen die minder makkelijk open vallen, zoals flip-topdozen. Maak de dozen niet te zwaar en vul ze op met steunen van zig-zag gevouwen karton als ze niet helemaal vol zitten. Wanneer de kosten hiervoor te hoog zijn en platte dozen worden gebruikt moet het open- of omvallen van dozen tot het absolute minimum worden beperkt. Bewaar fotografisch materiaal op een glazen drager bij voorkeur in een vaste, niet rijdende kast zodat het risico op schuiven en vallen tot het minimum wordt beperkt.
liever niet
Bij het gebruik van platte dozen die aan de bovenkant openen moeten de dozen met keperband worden dichtgebonden. Ze worden immers op hun lange zijkant weggezet zodat de glazen platen verticaal staan. Probeer deze oplossing echter te vermijden. Wanneer glas toch in rijdende kasten wordt bewaard is het belangrijk dat de platen parallel aan de zijwand van de kast worden geplaatst, zoals boeken in een boekenkast staan. Uiteraard ook op de lange zijkant wanneer het platte dozen betreft.
Terug naar dossier |
