|
Terug naar dossier
Het verval van fotocollecties is een constante bron van zorg voor beheerders. De chemische basis van vrijwel alle fotografische procédés impliceert immers een zekere instabiliteit. Met het verstrijken van de jaren komen de gevolgen hier van aan het licht: soms geleidelijk, maar soms ook zo abrupt dat alleen zeer snel ingrijpen nog redding kan brengen. Een inventarisatie van de elf meest relevante problemen.
verradelijk
Hoewel sommige materialen zich decennialang zonder waarneembaar kwaliteitsverlies kunnen handhaven, valt bij andere groepen een neiging tot snel en verraderlijk verval op. De effecten blijven niet beperkt tot het verlies van de in eerste instantie aangetaste objecten: sommige problemen hebben de neiging ‘over te slaan’ op andere delen van de collectie. Tevens bestaat het risico van negatieve invloeden op de werkomgeving, zoals stankoverlast en gezondheidsrisico’s voor degenen die met het materiaal in aanraking komen. Kennis van de mogelijke collectiegevaren is dus belangrijk.
onderschat
Iedere collectiebeheerder is wel eens geconfronteerd met een specifieke vorm van verval, maar veel dreigingen zijn nagenoeg onbekend of worden dramatisch onderschat. Verval van fotografische materialen kan worden onderverdeeld in een drietal groepen: chemische schade, biologische schade en mechanische schade.
gelukkig
Wie de al deze problemen leest wordt het bang te moede. En terecht: ook bij de professionals wordt nog onvoldoende gerealiseerd welke meedogenloze sluipmoordenaars onze onvervangbare beeldcollecties bedreigen. Gelukkig is er sinds een jaar of tien in ons land deskundige hulp voorhanden: de uit een initiatief van het Nederlands Fotogenootschap geboren restauratieafdeling van het Nederlands Fotomuseum (voorheen Nationaal Fotorestauratie Atelier) beschikt over kennis en middelen om veel leed te kunnen verzachten.
bewustwording
Dit geldt ook voor het kleine aantal in ons land werkzame gediplomeerde privé-restauratoren. Het inroepen van die hulp vereist uiteraard aanzienlijke financiële middelen en daarmee - in veel gevallen - ook een bewustwording ten aanzien van de ernst van de situatie bij de voor die financiën verantwoordelijken. Moge dit webartikel aan de verbreding van dat inzicht bijdragen
Verval van fotografische materialen kan worden onderverdeeld in een drietal groepen:
1. chemische schade
Chemische schade wordt vaak veroorzaakt door een wisselwerking van verschillende factoren: de instabiliteit van het materiaal zelf, al of niet in combinatie met slechte klimatologische omstandigheden en verkeerd verpakkingsmateriaal. Zo wordt verval van nitraat- en acetaatnegatieven sterk bevorderd door te hoge bewaartemperaturen en een te hoge luchtvochtigheid.
2. biologische schade
Onder biologische schade wordt schade door infecties van organische aard verstaan. Besmetting van fotomateriaal kan, indien aan een aantal randvoorwaarden is voldaan, epidemische vormen aannemen.
3. mechanische schade
Veel mechanische schade ontstaat tijdens het hanteren van fotografische materiaal. Het dagelijks onoordeelkundig gebruik van de collectie is vaak de grootste boosdoener.
In de rechterkolom van deze pagina klikt u door naar de webartikelen over de afzonderlijke bedreigingen.
Okke Groot schreef dit artikel oorspronkelijk voor de NFg-Nieuwsbrief. Groot is Beelddocumentalist bij het Nederlands Instituut voor Militaire Historie en hoofdredacteur van de NFg-Nieuwsbrief. De hier gepubliceerde versie, hoofdstuk 5 van dit dossier, is geactualiseerd en aangepast aan de praktische eisen van het web. De dank van de auteur gaat uit naar Hans de Herder en Herman Maes voor correcties, suggesties en aanwijzingen en naar Loes van Harrevelt en Wim de Koning Gans voor het beschikbaar stellen van illustraties.
Terug naar dossier |
