|
|
|
Terug naar dossier
Titelpagina van Daguerres handleiding
“Het procédé is verdeeld over vijf handelingen.”
1. Het polijsten en reinigen van de plaat.
2. Het aanbrengen van de lichtgevoelige laag.
3. Het blootstellen van de plaat aan licht in de camera obscura.
4. Het zichtbaar maken van het latente beeld.
5. Het verwijderen van de lichtgevoelige laag om verdere ontwikkeling te voorkomen.
Stap 1 | “Men beginne door de plaat goed te poetsen.”
Polijsten | 19e-eeuwse gravure
Benodigdheden: olijfolie, een lap zeer fijn gekamd katoen, uiterst fijngemalen puimsteen in een zakje van kaasdoek, salpeterzuur opgelost in water (1:16), rekje van ijzerdraad, brander op spiritus.
Laat wat puimsteen door het kaasdoek op het zilveren oppervlak van de plaat vallen. Wrijf dit rond met een stukje katoen, doordrenkt met olijfolie. Ververs de lap regelmatig. Verwijder de olie en het gruis met een droge lap. Breng het zuur aan met een watje. Pas op dat het zuur niet in druppelvorm neerslaat maar gelijkmatig verspreid wordt. De plaat moet een egale waas aannemen. Polijst opnieuw, ditmaal zeer licht.
Leg de plaat op het rekje, met het zilver in de vlam van de brander. Na ongeveer vijf minuten krijgt het oppervlak een wittige waas. Leg de plaat op een koud oppervlak en poets alleen de wittige laag weg. Behandel nog tweemaal met zuur. Herhaal dit nog een keer vóór gebruik van de plaat, gevolgd door licht polijsten. Maak ten slotte de plaat goed schoon met een stukje katoen.
Stap 2 | “De plaat moet net zo lang blijven liggen tot het zilveren oppervlak bedekt is met een mooie goudgele sluier.”
Kist voor het verdampen van jodium, 1839 | Illustratie uit de handleiding van Daguerre
Benodigdheden: kistje voor het verdampen van jodium, plaathouder, cassette van de camera obscura, vier metalen strookjes, een dreveltje en een doosje pinnetjes, jodium.
Plaathouder, 1839 | Illustratie uit de handleiding van Daguerre
Klem eerst de plaat in de houder met behulp van de strookjes metaal. Duw ook de pinnetjes in de zijkant met het dreveltje. Verspreid in het bakje onderin de doos het jodium. Dek het af met gaas om de damp te egaliseren en tegelijk te voorkomen dat het dichtklappen van het deksel de stof tegen de plaat laat stuiven. Plaats de cassette met de plaat naar beneden op de vier hoekjes bij de opening en sluit het deksel zachtjes.
Cassette van de camera obscura, 1839 | Illustratie uit de handleiding van Daguerre
Voor de volgende procedure staat geen vaste tijd, omdat hij afhankelijk is van verschillende factoren. Meestal duurt het tussen de vijf en de dertig minuten. Het zilveren oppervlak moet goudgeel worden. Voorkom dat het een paarse kleur gaat aannemen. Om dit te kunnen zien kun je de kist het best in een ruimte zetten met net genoeg licht. Een kamer met de deur op kier is bijvoorbeeld geschikt. Inspectie van de plaat moet dan wel vlug gebeuren.
Als de kleur goed is, kan de houder in de cassette gezet worden die op de camera obscura past. Licht zo nodig bij met een kaars, maar voorkom directe belichting van de plaat. Laat de opname bij voorkeur meteen plaatsvinden, of anders binnen een uur.
Stap 3 | “Nu rest alleen het openen van het diafragma van de camera obscura en het raadplegen van een horloge om de minuten te tellen.”
Het maken van de opname in de studio | 19e-eeuwse gravure
Benodigdheden: camera obscura.
Plaats de camera voor een onderwerp waarop veel licht staat. Stel scherp door het raamwerk met het matglas naar voren of achteren te bewegen. Plaats de cassette op de camera zonder deze van zijn plaats te stoten. Dek de lens af en open daarna met de beugels de deurtjes van de cassette, in de camera. Nu is alles gereed voor opname. Open de lens en tel de minuten.
“In Parijs varieert de tijd van opname tussen de drie en de dertig minuten, in zuidelijker landen is hij korter. Het seizoen en het moment op de dag zijn van geweldige invloed.”
Stap 4 | “De impressie van het beeld der natuur bestaat op de plaat, maar ze is niet zichtbaar.”
Kist voor het verdampen van kwik | 19e-eeuwse gravure
Benodigdheden: minstens een kilo kwik, spiritusbrander, kistje voor het verdampen van kwik, glazen trechter met een lange buis, doosje met sleuven.
Kist voor het verdampen van kwik, 1839 | Illustratie uit de handleiding van Daguerre
Verlicht tijdens deze handeling de werkplek met niets sterkers dan een kaars. Giet het kwik met behulp van de trechter in het bassin onderin de kist, tot de bol van de thermometer onder staat. Plaats de gesloten cassette schuin in het kistje, zodat de plaat te zien is door het venstertje.
Doosje met sleuven, 1839 | Illustratie uit de handleiding van Daguerre
Onsteek nu de brander en verhit het kwik tot 60ºC. Haal daarna meteen de brander weg. De temperatuur mag niet boven de 75ºC komen. Volg ondertussen de ontwikkeling van het beeld door het venstertje met behulp van uiterst spaarzaam bijlichten met de kaars.
Beëindig het ontwikkelen wanneer de temperatuur zakt tot 45ºC. In geval van overbelichting kan men bij een hogere temperatuur stoppen. Haal de plaat uit de houders en laat hem in het daarvoor bestemde doosje glijden. Zolang de plaat daarin is opgeborgen, treden voor ten minste enkele maanden geen veranderingen op, mits men niet te vaak en niet overdag naar de resultaten kijkt.
Stap 5 | “Het kwik dat de beelden tekent is deels neergeslagen en hecht zich aan het zilver.”
Gekanteld plateau om de plaat te spoelen, 1839 | Illustratie uit de handleiding van Daguerre
Benodigdheden: hypo (natriumthiosulfaat), een gekanteld plateau, twee spoelbakken van vertind koper, een kan gedestilleerd water, een tangetje.
Vul eerst een bak met hypo en een met kraanwater. Verwarm het waterbad zonder te laten koken. Dompel de plaat even in het water en doe hem vervolgens in de hypo. Beweeg hem rustig met het tangetje. De gele waas van de lichtgevoelige laag verdwijnt. Leg de plaat weer in het waterbad. Breng tegelijkertijd het gedestilleerd water aan de kook. Leg de natte plaat nu in de hoekjes op het gekantelde plateau en overgiet hem met het kokend water. Meestal is een liter ruim voldoende om het resterende zout en jodium weg te spoelen.
Het verkregen beeld kan door de geringste aanraking blijvend aangetast worden. Vernis leidt tot het totaal ruïneren van het beeld. Platen moeten achter glas geplaatst worden en worden vastgeplakt om ze te bewaren; “ze zijn voorts onveranderlijk, zelfs in zonlicht.”
Terug naar dossier |
|
|
Zie ook...
Hoe een daguerreotypie te maken met moderne middelen. |
