Cas Oorthuys | Wies Meertens (toegeschreven aan), Portret Cas Oorthuys, Amsterdam (1955)
Oorspronkelijk opgeleid tot architect begon Oorthuys zijn fotografische carrière als communistisch arbeidersfotograaf. Van 1936 tot 1942 werkte hij als reportagefotograaf voor het sociaal-democratische weekblad Wij.
Tijdens de Duitse bezetting zat zijn huis vol onderduikers en werkte hij mee aan de vervalsing van persoonsbewijzen. Na een korte detentie in kamp Amersfoort raakte hij na Dolle Dinsdag betrokken bij de later zo genoemde groep De Ondergedoken Camera. In dit verband maakte hij tijdens de Hongerwinter illegaal foto’s van de barre leefomstandigheden en het verzet.
Ook na de bevrijding stond sociaal engagement aanvankelijk centraal voor Oorthuys. Hiervan getuigt zijn fotoboek Een staat in wording (1947), dat een vreedzame oplossing van de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd beoogde. Maar het liep anders en mede hierdoor veranderde zijn visie op de functie van fotografie. Het medium was voor hem niet langer vooral een politiek wapen. Hij ging de mens en het menselijk handelen vanuit een vorm van human interest fotograferen. Onder de titel mensen/people stelde hij in 1969 een solotentoonstelling samen in het Stedelijk Museum, begeleid door een gelijknamige publicatie. Vijftien thema’s vormden de leidraad voor de selectie, beginnend met de dood en eindigend met lachen; elk vooraf gegaan door een tekst of gedicht van een bevriende auteur. Hij putte hiervoor uit zijn archief dat vooral ontstond door talloze opdrachten voor bedrijfsboeken, jaarverslagen en boekpublicaties van de Amsterdamse uitgeverij Contact - zoals de serie De Schoonheid van ons Land , circa veertig foto- en reispockets (1951-1965) of Rotterdam dynamische stad (1959).
Cas Oorthuys heeft als geen andere fotograaf in de periode van de wederopbouw uitdrukking gegeven aan het groeiende zelfbewustzijn van de Nederlanders. Zijn enorme productiviteit in de periode 1945 tot 1975 resulteerde in één van de meest omvangrijke en best toegankelijke Nederlandse fotoarchieven.
Nederland Archief (De Ondergedoken Camera), Vereeniging van Arbeidersfotografen (VAF), Bond van Kunstenaars ter Verdediging van de Kulturele Rechten (BKVK), Vereeniging voor Ambachts- en Nijverheidskunst (VANK), GKf beroepsvereniging van fotografen
